डॉ. प्रेम रवी वर्मा, मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्टसह कर्करोगाविषयी लोकप्रिय कथा निर्माण करणे

‘‘कर्करोगाचे कारण अद्याप एक निग्राम असले तरी, प्रगत आंतरशास्त्रीय संशोधनामुळे आजाराशी लढण्याची व्याप्ती वाढली आहे'' म्हणजे डॉ. प्रेम रवि वर्मा, वैद्यकीय एन्कोलॉजिस्ट, कोचीन कर्करोग संशोधन केंद्र.

कॅन्सर, ज्यांना मॅलिगनन्सी म्हणतात, हे सेल्सची असामान्य वाढ आहे. स्तन कर्करोग, त्वचेच्या कर्करोग, फेफडे कर्करोग, कर्करोग कर्करोग, प्रोस्टेट कर्करोग आणि लिम्फोमासह 100 पेक्षा जास्त प्रकारचे कर्करोग आहेत. जगभरातील 10 दशलक्षपेक्षा अधिक लोक प्रत्येक वर्षी कर्करोगातून मरतात. जर आम्ही आता कार्यवाही करत नसेल तर तज्ज्ञांचा प्रकल्प कर्करोगाचा मृत्यू 2030 पर्यंत 13 दशलक्ष होईल. जागतिक कर्करोग दिनाचे ध्येय हे कर्करोगाविषयी जागरूकता आणि शिक्षण उभारण्याद्वारे प्रत्येक वर्षी लाखो प्रतिबंधित मृत्यू वाचवण्याचे आहे.


मेडिसर्कलमध्ये आम्ही या प्रसंगावर विशेष मुलाखत करीत आहोत वर्ल्ड कॅन्सर डे कॅन्सर, त्याच्या उपचार आणि मिथकांविषयी जागरूकता उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रख्यात ऑन्कोलॉजिस्टना चर्चा करणे.

डॉ. प्रेम रवि वर्मा हे एक कोचीन कॅन्सर रिसर्च सेंटर येथे मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्ट. डॉ. प्रेम हे कालिकटमध्ये काम करणारे पहिले वैद्यकीय प्रोत्साहक होते आणि सध्या कोचीन कर्करोग संशोधन केंद्र, एर्नाकुलम येथे हेमॅटोलॉजिकल मॅलिगनन्सी आणि सरकोमा युनिटचे व्यवस्थापन करीत आहे. त्याचे प्रमुख संशोधन स्वारस्य कीमोथेरपी आणि नोव्हेल टार्गेटेड थेरपीजच्या प्रतिरोधक यंत्रणा समजून घेण्यात आले आहेत. त्यांनी यापूर्वी बहरीन मंत्रालयाच्या आरोग्य नियंत्रण कार्यक्रमाचे सक्रिय सदस्य आहे. ते युरोपियन सोसायटी ऑफ मेडिकल ऑन्कोलॉजी आणि अमेरिकन सोसायटी ऑफ क्लिनिकल ऑन्कोलॉजीचे सदस्य आहेत.

कोचीन कर्करोग संशोधन केंद्र (सीसीआरसी) ही एक उच्च कर्करोग केंद्र आहे जी प्रामुख्याने केंद्रीय केरळच्या कर्करोगांची काळजी घेते. केरळ राज्य सरकारच्या कर्करोग प्रतिबंध आणि नियंत्रणासाठी नवीन संरचित धोरण अवलंबून करण्यासाठी केंद्राची कल्पना केली गेली आहे.

लोकप्रिय कॅन्सर कथा उजळविणे

 डॉ. वर्मा यांनी कशाप्रकारे चुकीची माहिती आणि भ्रम हे कसे धोकादायक आहेत हे स्पष्ट केले आहे, ''कर्करोग हे एक आजार आहे जिथे कथा एका जीवनात समाप्त होऊ शकते. संशयास्पदपणे, कर्करोग हे तरीही ओन्कोलॉजिस्ट आणि संशोधकांसाठी एक भयानक आव्हान आहे मात्र ते आम्हाला या हत्या आजाराचा सामना करण्यापासून थांबवत नाही. कॅन्सरचे निदान हे सूचित करत नाही की मृत्यू अपरिहार्य असलेल्या इनक्युरेबल आजारातून ग्रस्त आहे. त्यामुळे, कॅन्सरशी संबंधित असंख्य चुकीचे आणि चुकीच्या कल्पनांवर तासाची गरज असते.

डॉ. वर्मा खालील गोष्टींवर प्रकाश:

“पौराणिक: कर्करोग नेहमीच घातक असते.

कर्करोगाशी संबंधित मृत्यूमध्ये तीव्र वाढ झाली असली तरी, सुधारित उपचार पर्याय हजारो रुग्णांना आजारापासून मुक्त होणे शक्य करतात.

 पौराणिक: कॅन्सर संपर्ककारक असू शकतो. 

सर्व्हायकल कर्करोग (मानवी पॅपिलोमावायरसमुळे उद्भवलेले) आणि लीव्हर कर्करोग (हेपेटायटिस बी आणि सी व्हायरसमुळे होणारे) व्यतिरिक्त, कर्करोगाच्या इतर कोणत्याही प्रकारचे कर्करोग संकटपूर्ण नाही. रक्त संक्रमण, सामायिक नीडल्स आणि असुरक्षित सेक्स या कर्करोगांच्या प्रसारासाठी जबाबदार सामाईक पद्धती आहेत.

 पौराणिक: धुम्रपान करण्यापेक्षा फुफ्फुस कर्करोगासाठी प्रदूषण मोठी जोखीम आहे. 

रिपोर्ट प्रदूषित शहरातील शहरातील फेफड़ों कर्करोगातील 12 टक्के अधिक जोखीम दर्शवितात, परंतु आजाराचे अग्रगण्य कारण म्हणून डाटा सातत्याने धुम्रपान करण्याचे चिन्हांकित केले आहे. अंदाजित केले गेले आहे की फेफड़ोंच्या कर्करोगाच्या 80 ते 90 टक्के मृत्यू धुम्रपान करण्यास विशेष केले जाऊ शकतात.

 पौराणिक: फेफट कर्करोग केवळ धुम्रपान करणाऱ्यांमध्येच प्रचलित आहे.

धूम्रपान करण्यामुळे फेफडे कर्करोगाचा धोका वाढतो मात्र त्याचवेळी अॅस्बेस्टॉस, रॅडन, युरेनियम, आर्सेनिक, जेनेटिक प्री-डिस्पोझिशन, निष्क्रिय धुम्रपान आणि कोणत्याही आजारातून फुफ्फुसाचा वापर करण्यासारखे इतर संबंधित घटक सर्व फेफडे कर्करोगात येऊ शकतात.

 पौराणिक: आरोग्यासाठी हलके किंवा सौम्य सिगारेट कमी इजा आहेत. 

धुम्रपान करण्याच्या कालावधीला पकडण्यासाठी धुम्रपान करणाऱ्यांच्या प्रवृत्तीमुळे हलके किंवा सौम्य सिगारेट अखेरीस अधिक धोकादायक ठरतात. केवळ धुम्रपान सोडूनच कॅन्सर जोखीम कमी केली जाऊ शकते.

 पौराणिक: जखम नंतर प्रौढ व्यक्तीमध्ये कर्करोग होऊ शकतात. 

बहुतेक कर्करोग हे आनुवंशिक उत्परिवर्तनाच्या संचयाचे परिणाम आहेत आणि शारीरिक इजापासून स्वतंत्र आहेत.

 पौराणिक: कर्करोगाच्या जोखीम कमी करण्यासाठी कोणतेही उपाय नाहीत. 

तंबाकू उत्पादनांपासून बदलणे, निरोगी खाणे, व्यायाम करणे, लैंगिक अंतर्गत संरक्षण वापरणे, सनस्क्रीन वापरणे आणि प्रवासी औषधे टाळणे हे काही प्रतिबंधित उपाय आहेत जे कर्करोगाचा जोखीम प्रभावीपणे कमी करतात.

 पौराणिक: बायोप्सीज, तसेच शस्त्रक्रिया, कर्करोग वाढवते. 

कॅन्सर शोधण्यासाठी बायोप्सी प्रभावी निदान साधने आहेत. बायोप्सीज टाळल्याने आजार प्रक्रियेचे उशीरा शोध आणि खराब प्रोग्नोसिस होऊ शकते.

 पौराणिक: प्रत्येक असामान्य वाढ हा कॅन्सर असतो. 

बेनाईन ट्यूमरमध्ये मेटास्टॅसाईझ करण्याची क्षमता नाही. कोणत्याही वैद्यकीय समस्येच्या बाबतीत, हे शस्त्रक्रियेने काढले जाऊ शकते.

पौराणिक: स्तन कर्करोग असण्यासाठी पुरुषांना जबाबदार नाही आणि स्तन कर्करोगाचे निदान झालेल्या महिलांसाठी मास्टेक्टॉमी आवश्यक आहे. 

पुरुषांमधील स्तनावर्ती कर्करोगाची शक्यता पूर्णपणे नष्ट केली जाऊ शकत नाही कारण पुरुषांमध्ये स्तन कॅन्सरच्या 1 टक्के प्रकरणांची सूचना दिली गेली आहे. बहुतांश पुरुषांना कर्करोगाच्या या जोखीम बद्दल माहिती नाही. स्तन संरक्षण उपचारांमुळे महिलांमधील स्तनावर संरक्षण करणे आणि काही प्रकरणांमध्ये कर्करोगावर प्रभावीपणे उपचार करणे शक्य झाले आहे.

 पौराणिक: कर्करोग संशोधन हे फळेरहित आहे. 

कर्करोगाचा अभ्यास आणि व्यवस्थापन हा आज आधुनिक औषधांची सर्वात जलद विकसित शाखा आहे. कर्करोगाचे कारण अद्यापही उद्दीष्ट असले तरी, प्रगत आंतरशास्त्रीय संशोधनाने आजाराशी लढण्याचा व्याप्ती वाढवली आहे. कॅन्सर रिसर्चने अनेक नवीन अणु घेऊन आले आहेत ज्यामुळे लक्षित उपचारपद्धती, हॉर्मोन थेरपी तसेच चांगल्या सर्जिकल पर्याय, रेडिओथेरपी आणि कीमोथेरपी यांना कॅन्सर रुग्णांचे आजार मुक्त टिकून राहणे सुधारण्यासाठी मदत झाली आहे.

 पौराणिक: कर्करोग हा एक विरामक आजार आहे. 

आनुवंशिक पूर्वानुमान हा एक महत्त्वाचा घटक आहे जो कर्करोगाच्या विकासासाठी योगदान देतो, परंतु सर्व कर्करोग आनुवंशिक वारसापासून विकसित करण्यास जबाबदार नाहीत. सर्व कॅन्सरपैकी केवळ 5-10 टक्के जेनेटिक दोष आणि उर्वरित 90-95 टक्के पर्यावरण आणि जीवनशैलीशी संलग्न असलेल्या त्यांच्या स्ट्रिंग्स असतात.

 पौराणिक: उबदार, आजार आणि दुखणे हे कर्करोगावरील उपचाराचा भाग आणि भाग आहे. 

विशिष्ट उपचार व्यवस्थेच्या प्रतिसादासंदर्भात वैयक्तिक बदल अस्तित्वात आहे. अलीकडील अँटिएमेटिक्स असलेल्या प्रगतीमुळे उबदार आणि आजारपणासारख्या दुष्परिणामांना कमी होणे शक्य झाले आहे. दर्द-रिलीव्हिंग औषधे आणि व्यायाम रुग्णांना चांगले जीवन प्रदान करतात.

 पौराणिक: वैद्यकीय चाचण्या हे जोखीम उपक्रम स्वरूपात आहेत. 

डॉक्टर आणि केअरगिव्हर्स तसेच प्रत्येक ट्रायलला नियुक्त केलेल्या संस्थात्मक रिव्ह्यू बोर्डद्वारे क्लिनिकल चाचण्यांवर जवळपास देखरेख केली जाते आणि तपशील काळजीपूर्वक दस्तऐवज केले जातात.

 पौराणिक: क्लिनिकल चाचण्या अत्यंत प्रायोगिक आहेत आणि रुग्णांना "गिनी पिग्ज" सारखे मानले जाते. 

क्लिनिकल चाचण्या सामान्यपणे सर्वोत्तम उपलब्ध औषधे समाविष्ट करतात आणि नंतर रुग्णांच्या जीवनाची गुणवत्ता किंवा प्रतिसाद दरांची सुधारणा करण्यासाठी वर्धन केले जाऊ शकते की नाही हे पाहण्यासाठी त्यात समायोजित करा किंवा समायोजित करा.

 पौराणिक: शुगर्स फीड कॅन्सर. कर्करोगाच्या प्रसारासाठी साखर जबाबदार नाही. 

साखरचा अतिरिक्त वापर मोठ्या प्रमाणावर होऊ शकतो आणि त्यामुळे कर्करोगाचा धोका 8 वाढवू शकतो. नैसर्गिकरित्या घडणारे शुगर जसे की फळे, सब्जियांमध्ये आणि पूर्ण अनाज यांना कर्करोगाच्या उपचारादरम्यान स्नायू आणि वजन राखण्यास मदत करण्यासाठी आवश्यक आहे आणि ते कर्करोगाशी लढण्यास मदत करण्यासाठी दाखविले गेले आहेत.

 पौराणिक: कॅन्सरचे इलाज करण्यासाठी सकारात्मक दृष्टीकोन पुरेसे आहे. 

कर्करोगावरील उपचारांदरम्यान सकारात्मक वृत्ती नेहमीच इच्छुक असते मात्र हे कॅन्सरच्या उपचारांसाठी एकमेव पर्याय असू शकत नाही, कारण की कॅन्सर रुग्णांच्या बाबतीत योग्य औषध आणि उपचार हे सर्वात महत्त्वाचे आहे.

 पौराणिक: कर्करोगाविषयी बोलण्याची गरज नाही. 

कर्करोगाबद्दल खुले आणि फ्रँक चर्चा असणे नेहमीच चांगले आहे, जे जागरुकता निर्माण करण्यास मदत करू शकेल, म्हणूनच, एखाद्या व्यक्ती, समुदाय आणि धोरण स्तरावर निकाल सुधारण्यात मदत करू शकेल.

 पौराणिक: कर्करोगावरील उपचार असलेल्या व्यक्ती घरी राहू शकत नाही, काम करू शकत नाही किंवा सामान्य उपक्रमांबद्दल जाऊ शकत नाही. 

अनेकदा रुग्णांना उपचारासाठी हॉस्पिटलमध्ये दाखल होणे आवश्यक आहे. कधीकधी उपचारासाठी विशेष वैद्यकीय केंद्रात प्रवास करणे उपयुक्त असू शकते. सत्य म्हणजे कॅन्सर असलेल्या अनेक लोकांना बाह्यरुग्णाच्या आधारावर मानले जाऊ शकते. कॅन्सर रुग्णांना त्यांच्या उपचारादरम्यान सामान्य आयुष्य जगणे सोपे करण्यासाठी प्रयत्नाची एक उत्तम व्यवहार सुरू आहे.

 पौराणिक: अत्याधुनिक घटक आणि असुरक्षित प्रभाव कर्करोग. 

बर्याचदा लोकांना अतिच्या घटकांना, असुरक्षित भाग्य आणि विच क्राफ्टला कर्करोगाच्या घटनेमुळे विशेषता मिळते. निर्णय घेण्यात आणि विलंबित मेडिकल केअरमुळे रुग्णांच्या सुरक्षिततेवर हे परिणाम करते.

 केवळ मिथकच नाहीत, सामाजिक ताबू हे कर्करोगाशी व्यवहार करण्यात अडथळा देखील आहेत. कॅन्सरचे निदान हा आयुष्य बदलणारा एक कार्यक्रम आहे जो सर्वसाधारणपणे आघाडी, भय, क्रोध, दुखणे, एकमेवता आणि चिंता यासाठी उद्भवणारा अनुभव आहे. कॅन्सर ताबू राहते आणि कॅन्सर असलेल्या लोकांना कठोर आणि भेदभावाच्या अधीन असतात जे त्यांना कॅन्सर असल्याचे प्रवेश करण्यापासून थांबवू शकतात. कॅन्सरची नकारात्मक सार्वजनिक संकल्पना हे कर्करोगाच्या प्रतिबंधाविषयी जागरुकता निर्माण करणारे भीती आणि चुकीची माहिती चक्र निरंतर करू शकते आणि लवकर शोधण्याचे महत्त्व निर्माण करते'' डॉ. वर्मा म्हणतात.

कॅन्सर जागरुकता कार्यक्रमांची मोठी गरज

डॉ. वर्मा यांचे स्पष्टीकरण आहे की "जागरुकताचा अभाव म्हणजे ऑन्कोलॉजिक चुकीचे मूळ कारण. ‘कर्करोग जागरुकता कार्यक्रम हे अनेक प्रमुख उपक्रम आहेत ज्यांना ही कथा काढून टाकण्यासाठी आवश्यक आहेत. चित्तरंजन राष्ट्रीय कर्करोग संस्था, कोलकाता, भारत यांनी 900 लोकांनी कर्करोग जागरुकतेच्या स्तराचे मूल्यांकन करण्यासाठी केवळ 8 टक्के लोकांनाच केलेल्या प्रायोगिक सर्वेक्षणात कोणत्याही संस्थेने केलेल्या कर्करोगाच्या जागरुकता कार्यक्रमाचा अनुभव घेतला होता, 37 टक्के अखिल भारतीय रेडिओवर कर्करोग जागरुकता कार्यक्रम ऐकले, दूरदर्शन / खासगी टेलिव्हिजन चॅनेलवर 36 टक्के जागरूकता कार्यक्रम पाहिला, 34 टक्के कर्करोग जागरूकता लेख वाचल्या होती आणि केवळ 13 टक्के कर्करोग जागरूकता पोस्टर आणि रक्तदाब (अप्रकाशित शोध) पाहिल्या आहेत. सामान्य माससह प्रचलित कर्करोगाच्या जागरुकतेमध्ये परिणाम मोठ्या प्रमाणात लक्युनाची कल्पना केली आहे" या सूचनेने डॉ. वर्माला कळवली आहे.

पॅलिएटिव्ह केअर आणि योग्य कम्युनिकेशन चॅनेल्सचे लाभ

“रोगी तसेच त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांना आजारासह काम करण्यास मदत करणाऱ्या प्रभावी पॅलिएटिव्ह केअर सेवांद्वारे ऑन्कोलॉजिक मिथ्स हाताळला जाऊ शकतो. प्रशिक्षित सामाजिक कामगार आणि आरोग्य कामगारांद्वारे योग्य संवाद हा एक संपूर्ण आवश्यकता आहे जो आरोग्य सेवा प्रदाता आणि समुदायातील संपर्क निर्माण करेल. जागतिक आरोग्य संस्थेनुसार, अधिकांश कॅन्सर प्रकरणे केवळ प्रगत टप्प्यांमध्येच आढळल्या जातात, जेव्हा ते उपचारयोग्य नसतात, "डॉ. वर्मा कहते.

यामुळे विकासशील देशांमध्ये, विशेषत: विकासात्मक परिणाम होतात. कर्करोगाविरोधात लोकांना शिक्षण देणे आणि जागरूकता पसरविणे आणि कॅन्सर स्क्रीनिंग क्लिनिक्सचे अधिक संघटित नेटवर्क प्रारंभिक टप्प्यावर लक्षणीय रुग्णाचे निदान करण्यास मदत करेल. कर्करोग आणि योग्य वैद्यकीय हस्तक्षेपाचे लवकर निदान निश्चितपणे चांगले प्रगती होईल आणि आजार-मुक्त टिकून राहण्याची शक्यता वाढवते.

(फर्यल सिद्दीकीद्वारे संपादित)

 

याद्वारे योगदान: डॉ. प्रेम रवी वर्मा, कोचीन कर्करोग संशोधन केंद्रावर वैद्यकीय ऑन्कोलॉजिस्ट.
टॅग : #mythsoncancer #drpremvarma #drprem #oncologist #medicaloncologist #cochincanceerresearchcenter

लेखकाबद्दल


फर्याल सिद्दीकी

फर्याल सिद्दीकी हा एक सर्जनात्मक व्यक्ती आहे ज्याला लिहिण्यासाठी फ्लेअर आहे.
एक समर्पित लेखक म्हणून ती आरोग्य सेवेमध्ये नवीन तंत्रज्ञानातील बदल लिहिते आणि वाचकाचे स्वारस्य धारण करण्यासाठी आणि कथाच्या शेवटच्या शब्दावर लक्ष देण्यासाठी प्रयत्न करते. ती आपल्या आर्टिकल्सद्वारे औषधांवर माहिती प्रदान करीत आहे जी आरोग्यसेवेच्या अपडेट्स, आरोग्यसेवेतील नवीनतम कल्पना, प्रचलित वैद्यकीय परिस्थिती, कॉर्पोरेट आणि फार्मा अपडेट्स यावर तिची भरपूर ज्ञान दर्शविते.
तिच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी कृपया [ईमेल संरक्षित] वर लिहा

संबंधित कथा

लोड होत आहे कृपया प्रतीक्षा करा...
-जाहिराती-


सध्याचा कल आहे

महिला उद्योजक आणि सीएक्सओ चांगल्यासाठी आरोग्य सेवा बदलत आहेतमार्च 06, 2021
आज दंतचिकित्सकाला भेट देण्याची सर्वोत्तम 4 कारणे मार्च 06, 2021
“डॉ. शीरीन के बाजपेई, तज्ज्ञ मनोवैज्ञानिक आणि भारतीय विज्ञान शिक्षण आणि संशोधनाच्या काउन्सलरद्वारे डिसोसिएटिव्ह आयडेंटिटी डिसऑर्डर (डीआयडी) रोखण्यासाठी तुमचे विचार रिफ्रेम करामार्च 06, 2021
डॉ. जॉर्ज फर्नांडिस, सीईओ, विवेका रुग्णालये म्हणजे डिजिटलायझेशनने क्लिनिशियन्सना मानवी स्पर्शावर लक्ष केंद्रित करण्यास सक्षम केले पाहिजेमार्च 05, 2021
मार्च 5 th 2021- डिसोसिएटिव्ह आयडेंटिटी डिसऑर्डर (DID) जागरूकता दिवसमार्च 04, 2021
तुम्ही "मास्कन" सह संघर्ष करीत आहात का? त्यासह व्यवहार करण्यासाठी शीर्ष 5 उपाय शोधा. मार्च 03, 2021
अभ्यास पॉलीपिलच्या परिणामांवर अनुकरण करू शकते, तसेच ते स्वस्त आणि साईड इफेक्टशिवाय स्वस्त आहेमार्च 03, 2021
क्लिनिकल ट्रायल सुरू करण्यासाठी सॉरेंटोला USFDA क्लिअरन्स प्राप्त होते-CD47 अँटीबॉडीचे क्लिनिकल ट्रायलमार्च 03, 2021
भारतातील कमी स्तन कॅन्सर मृत्यूशी लिंक असलेल्या प्रशिक्षित आरोग्य कामगारांद्वारे नियमित स्तन तपासणीमार्च 03, 2021
डॉक्टरांना मित्र म्हणून उपचार करा आणि त्यांच्यासोबत ओपन चॅट असल्यामुळे डॉ. शैलजा सबनी, कन्सल्टंट फिजिशियन आणि रुमेटोलॉजिस्ट मार्च 03, 2021
प्रधानमंत्री जन औषधी केंद्रने जिल्हा रुग्णालय, कारगिल येथे उद्घाटन केलेमार्च 02, 2021
महाराष्ट्र आज कोरोना व्हायरसच्या 6,397 नवीन प्रकरणांची नोंद केली आहेमार्च 02, 2021
चार लोकांमध्ये 2050 पर्यंत एक ऐकण्यात समस्या येतील: डब्ल्यूएचओमार्च 02, 2021
कोविड-19 प्रकरणांमध्ये 6 राज्ये सर्ज दर्शवितात, भारतातील एकूण सक्रिय प्रकरणे 1,68,627 पर्यंत पोहोचतातमार्च 02, 2021
एचडे फॉर लाँगर लाईफ; अमेरिकन हार्ट असोसिएशनमार्च 02, 2021
त्वचेच्या तक्रारीमुळे तुमच्या मुलाचा क्रँकी आहे का? येथे काही जलद उपाय आहेत जे तुम्हाला मदत करू शकतात.मार्च 02, 2021
डॉ. वैशाली जोशी, वरिष्ठ प्रसुतीशास्त्रज्ञ आणि स्त्रीरोगतज्ज्ञ, कोकिलाबेन अंबानी रुग्णालय, मुंबई यांना सांगण्याचा अधिकार आहेमार्च 02, 2021
एसटीडीएस कसे नियंत्रित करावे, स्पष्ट करते, डॉ. निकुल पटेल, अथर्व आयुर्वेद क्लिनिक आणि पंचकर्मा केंद्राचे संस्थापक आणि मुख्य आयुर्वेद सल्लागार मार्च 02, 2021
को-विन2.0 पोर्टलवर COVID19 लसीकरणाच्या पुढील टप्प्यासाठी नोंदणी 1 मार्च रोजी 9:00 am ला उघडली जाईलमार्च 01, 2021
केंद्रीय मंत्री डॉ. हर्ष वर्धनने कल इम्फालमध्ये प्रमुख आरोग्यसेवा प्रकल्पांचा उद्घाटन केलामार्च 01, 2021